Rola elementów ludowych w sztuce romantyzmu

Rola elementów ludowych w sztuce romantyzmu

1. Rola elementów ludowych
w sztuce romantyzmu

2. Spis treści:
•Pojęcie ludowości
•Adam Mickiewicz
•Juliusz Słowacki
•Cyprian Kamil Norwid
•Zygmunt Krasiński
•Obraz
•Utwór muzyczny
•Bibliografia

3. Ludowość - program nawiązywania do ludowej literatury,
czerpania z niej motywów i wzorców stylistycznych, a niekiedy też
przyswajania właściwych jej postaw wobec świata.
W romantyzmie miał miejsce spór pomiędzy przedstawicielami
nowej epoki a klasykami, którzy nie uznawali pozarozumowego,
opartego na wierzeniach prostego ludu, pomysłu współistnienia
dwóch światów: żywych i umarłych. Poeci epoki romantyzmu
bardzo często sięgali w swoich dziełach po motywy ludowe. Utwory
tej epoki przedstawiały świat mocno irracjonalny.

4. Adam Mickiewicz

5. Dziady II
Przykładem elementu ludowego
jest ukazanie obrzędu dziadów,
który polegał na przywoływaniu
duchów zmarłych w celu
odkupienia ich grzechów. Obrzęd
ten był prowadzony przez Guślarza,
który był kimś w rodzaju kapłana i
poety w jednej osobie.
Wywoływano dusze
nieboszczyków, karmiono je
przynosząc im ulgę oraz
wysłuchiwano ich nauk, ostrzeżeń.

6. Dziady IV
W czwartej części
podobnie jak w drugiej
spotykamy Upiora, który szuka
sprawiedliwości po śmierci. Sam
obrzęd dziadów, o którego
przywrócenie prosi Gustaw w
końcowej scenie dramatu, jest
głęboko związany ze zwyczajami
ludu dawnej Litwy. Mickiewicz
ukazuje przez to, że ów rytuał
jest wciąż obecny w pamięci i
świadomości ludu.

7. Romantyczność
Mickiewicz w tej balladzie pokazuje nowy sposób
poznawania świata poprzez czucie i wiarę. Narrator staje po
stronie zwykłego człowieka kierującego się sercem. Utwór
przedstawia zjawiska, które nie mogą być udowodnione
naukowo. Przywiązanie do wiary i tradycji jest istotnym
elementem ludowości.

8. Lilije
Jednym z elementów ludowych w balladzie jest zestawienie
świata rzeczywistego ze światem fantastycznym. Żona po zabójstwie
męża była zaniepokojona i słyszała głosy. Najważniejszym
przykładem ludowości jest główna myśl utworu, uznanie życiowej
prawdy: kto popełni grzech niewierności i zabójstwa, ten musi zostać
ukarany.

9. Świtezianka
W tym utworze autor
przedstawia nam jedną z prawd
ludowych, a mianowicie jest to:
„niedotrzymanie przysięgi pociąga
za sobą karę”. Jest to tak zwany
motyw winy i kary. Ballada ta jest
wzorowana na legendach ludowych
i baśniach, poprzez co pokazuje
nam kanon norm moralnych.
Atmosfera w tekście jest pełna
tajemniczości i zagadek, nie znamy
za dużo informacji o bohaterach.
Ważną osobą jest chłopak, który na
skutek złamania przysięgi został
pochłonięty przez wodę. Poeta w
ten sposób stara się pokazać
czytelnikowi, że przyrody nie
wolno lekceważyć.

10. Świteź
Następną balladą, w której można znaleźć elementy ludowości
jest „Świteź”. Utwór ten ukazuje nam tajemnice jakie skrywa
tytułowe jezioro. Atmosfera panująca w tym dziele jest tajemnicza,
pełna grozy. Przenosi ona odbiorcę do świata czarów, które mają za
zadanie pomóc nam w odkryciu zagadki wodnej toni. Narratorem
tego dzieła jest ktoś z ludu. Prezentuje on czytelnikowi wierzenia
ludowe, a w szczególności wiarę w cuda.

11. Rybka
W tym utworze
Mickiewicz przedstawił nam
historię pewniej dziewczyny,
która została uwiedziona
przez bardzo bogatego
mężczyznę. Młodzieniec ten
obiecał jej, że się z nią ożeni,
lecz nie dotrzymał słowa.
Tutaj po raz kolejny możemy
zauważyć ludowy motyw
odpowiedzialności za swoje
czyny. Ów panicz wraz ze
swoją żoną zostali zamienieni
w głazy.

12. Pan Tadeusz
W swojej epopei Mickiewicz
dokładnie opisuje obyczaje szlacheckie.
Przywiązanie do tradycji było w dużej mierze
przestrzegane przez szlachtę w dawnej Polsce.
Zauważamy to przez ukazanie strojów
szlacheckich: kontusz, pas złotolity,
konfederatka i wysokie buty; zachowania
charakteryzujące się wysoką kulturą osobistą:
Ważny był szacunek wobec osób starszych,
zasiadanie przy stole oraz spacery również
odbywane były według pewnego porządku,
o którym decydował wiek, płeć i
zajmowane stanowisko; dbanie o język i treść
rozmów podczas biesiad, które były
nieodzownym elementem życia szlacheckiego
i gościnność dworu w Soplicowie.

13. Kolejnym zwyczajem było zamiłowanie szlachty do polowań,
które były ogromnym wydarzeniem: rozpoczynano je o świcie,
a podczas polowania skupiano się jedynie na dużej zwierzynie. Każde
polowanie kończyło się ogniskiem i ucztą. Równie nieodłącznym
elementem życia szlacheckiego było grzybobranie oraz zajazdy, które
były przejawem skłonności szlacheckiej do bijatyk i sporów. Ostatnim
ciekawym zwyczajem było swatanie młodych ludzi. Podczas wesela
dbano o dostatek polskich potraw, wznoszono wiwaty, zabawy
odbywały się przy wiejskiej muzyce, a szczególnym tańcem był
polonez. Pielęgnowanie tych zwyczajów przez polską szlachtę
ukazywało szacunek do narodu i kultury. Mickiewicz, wprowadzając te
elementy ludowe, idealnie pokazał przywiązanie Polaków do tradycji.

14. Juliusz Słowacki

15. Balladyna
Temat Balladyny wywodzi się z
wątków historycznych, wzbogaconych
ludowymi wierzeniami. Elementy
ludowości występują pod postacią
motywów fantastycznych i tajemniczych,
świat realny przeplata się ze światem
baśniowym. Głównym elementem
ludowości w dramacie jest sam finał
książki – wymierzenie sprawiedliwości
oraz ukazanie prawd które rządzą światem.
Puentą lektury jest ponoszenie surowej
kary za zbrodnię.

16. Żmija
Głównym elementem ludowym,
tworzącym powieść jest oparcie się na
ukraińskiej legendzie o wodzu kozackim
– Żmii. Hetman zaporoski posiada
niezwykle tajemniczą przeszłość. W
pieśni II widzimy, jak Kozacy rozmyślają
nad pochodzeniem swego wodza
i przytaczają legendę o dawnym hetmanie
zakochanym w rusałce – narodzona
z dnieprowej mgły siła nieczysta. Mimo,
że Słowacki sceptycznie podchodził do
fantastyki, w tym utworze przedstawił ją
jako przytoczone podania lokalne, a nie
jako bezpośrednie wydarzenia.

17. Zygmunt Krasiński

18. Nie-boska komedia
Ludowość od razu zostaje
zauważona w języku używanym przez
narratora, który stosuje mowę potoczną
oraz gwarę. Ponadto występują
elementy fantastyczne - wprowadzenie
na scenę duchów: w I części pojawia się
na scenie Anioł Stróż, Chór Złych
Duchów i zjawa Dziewicy, a pod koniec
utworu ukazuje się Jezus Chrystus.
Krasiński w tym utworze przytacza
legendy ludowe: chór chłopów
przytacza historię o upiorze oraz
ukazane zostaje ludowe poczucie
sprawiedliwości – każdy kto popełni
zbrodnię, musi zostać ukarany.

19. Cyprian Kamil Norwid

20. Kolebka Pieśni
Utwór stanowi osiemdziesiąty pierwszy
tekst zbioru Vade-mecum. Podtytuł „Do
spółczesnych ludowych pieśniarzy” skierowany
jest do szerszego grona: wszystkich poetów,
którzy odwołali się w swej twórczości do
naturalności pieśni ludowych. Norwid w swym
wierszu nie krytykuje ich wyraźnie, ale raczej
wskazuje jaka powinna być poezja. Charakter
pieśni, jakim został napisany utwór, wskazuje
na ludowość całego dzieła.

21. Promethidion
Poemat pisany wierszem, który
wyraża refleksję autora nad estetyką
i pojmowaniem sztuki w nawiązaniu do
filozofii Platona. Norwid w utworze
zawarł koncepcję sztuki, uznając
filozoficznie, że “największym prosty
lud poetą, co nuci z dłońmi ziemią
brązowymi”.

22. Obraz
,,Kobiety wiejskie”
jest to obraz autorstwa
Piotra Michałowskiego,
powstały w latach 1840-48.
Jeden z najwybitniejszych
malarzy epoki romantyzmu
fascynował się miedzy
innymi życiem wiejskim
i obyczajami prostych ludzi.
Zamiłowanie artysty do
ludowości przyczyniło się
do powstania obrazu
przedstawiającego portrety
dwóch wiejskich kobiet.

23. mazurek nr 3 f-moll, op.7
Fryderyk Chopin był jednym z najwybitniejszych polskich
kompozytorów i pianistów w epoce romantyzmu. Mazurek trzeci,
f–moll, wraca do klimatu ludowego, czysto wiejskiego. Mamy przed
sobą znowu, jeszcze wyraźniej może niż w Mazurkach E–dur z op. 6,
jakąś całościowo zarysowaną scenę. Przed naszą wyobraźnią tematy
przesuwają się, pojawiają, znikają i powracają. Scenę
otwierają pianissimo dudy, uporczywie powtarzanym basowym
motywem. Potem jako temat główny jawi się oberek, grany con 
anima i rubato. Następuje łagodnie, sekundami płynąca nuta
kujawiaka, przerywana gwałtownym wejściem mazura. Dalej zaś
nowy kujawiak z melodią bardzo po chopinowsku oddaną rejestrowi
wiolonczeli.

24. Bibliografia
•Mickiewicz Adam: Ballady i romanse. Wyd. 3.Warszawa: Czytelnik.
1984. ISBN 83-07-01463-8
•Mickiewicz Adam: Pan Tadeusz. Wyd. 3. 1980. ISBN 83-07-00452-7
•Słowacki Juliusz: Balladyna. Kraków: wydawnictwo Greg. 2008.
ISBN 978-83-7327-217-0
• Mickiewicz Adam: Dziady część II i IV. Warszawa: Wydawnictwo
Greg. 2006. ISBN 83-7327-183-5
•Norwid Cyprian Kamil: Vade-mecum. Warszawa: wydawnictwo
Ossolineum. 1993. ISBN 83-04-04444-7
•Krasiński Zygmunt: Nie-Boska komedia. Warszawa: wydawnictwo
Morex. 1993. ISBN 83-85904-11-5
•Norwid Cyprian Kamil: Promethedion. Poznań: wydawnictwo Św.
Wojciech. 2008. ISBN 83-751-6403-9