Xroniki böyrək çatışmazlığı BANU F ƏRZƏLİYEVA 373 B
Xroniki böyrək çatışmazlığı ( XBÇ ) tədricən əmələ gələn, getdikcə proqressivləşən, nefronların funksiyasının və miqdarının azalması, böyrəklərin ekskretor və inkretor funksiyasının, turşu-qələvi, su-duz mübadiləsinin pozulması, uremik intoksikasiya ilə müşayiət olunan xəstəlikdir.
Təsnifatı
Etiologiyası
.
Xəstəliyin gedişində 2 mərhələ ayırd edilir:
Xroniki böyrək çatışmazlığının mərhələləri
Xəstənin vəzyəti
Ağciyər-ürək çatışmazlığının klinik təzahürü kimi, ağciyərlərdə yaş xırıltlar eşidilir. İkincili pnevmoniya inkişaf edə bilər. Xronik uremiyanın klassik əlaməti kimi, perikardın sürtünmə küyü, perikardit (fibroz, eksudativ, hemoragik) müşahidə olunur. Xəstələrdə terminal uremik ağciyər ödemi, rentgenoloji olaraq divararalığı ətrafında göbələk şəklində kölgə verən mərkəzi pnevmoniya gorünür
XBÇ ZamanıGözdə gedən dəyişikliklər .
Xroniki böyrək çatışmazlığının müalicəsi aşağıdakı istiqamətlərdə aparılmalıdır:
I mərhələdə yaşa uyğun olmalıdır, lakin üstünlük yenə də südbitki məhsullarına verilməlidir. II-A və II-B mər.-də rasionda zülal 50%-ə qədər ixtisar edilir, 1-1,5 q/kq çəkiyə verilir. Ət, balıq, tvoroq rasiondan çıxarılır. III mərhələdə Jovanetti pəhrizi seçilir: zülal 0,5-0,7 q/kq. Na 200 mq; Qida yüksək kolorili olmalıdır: yumurta, kərə yağı, xama, zülalsız çörək, makaron, muss və s. Yeməklər duzsuz hazırlanır. Na yalnız ödem və AT olan zaman məhdudlaşdırılır. Poliuriya fazasında qanda kaliumun azalmaması üçün pəhrizə K zəngin məhsullar – kartof, sitrus, alma, qaragilə, üzüm, çuğundur, banan daxil edilir. Pəhriz
Pəhriz kömək etməzsə, onda K preparatları verilir. II-B və III mərhələdə oliqouriya inkişaf etdiyi üçün əksinə kaliumun orqanizmdə ləngiməsi qorxusu var. Ona görə rasiondan K zəngin məhsullar çıxarılır. V/D 20% qlükoza, Ca qlükonat, diuretiklər yeridilir. Asidozu aradan qaldırmaq üçün 4% bikarbonat m-lu və ya 0,3 M trisamin (trisbufer) v\d vurulur. Osteopatiyanın profilaktikası və müalicəsi üçün vit D sutkada 15-20 min ED 2-3 həftə verilir. Hiperfosfatemiyanın azaltmaq üçün daxilə almagel verilir. Eyni zamanda asidozun korreksiyası aparılır.